گفت و گو با ناهید دلشاد راد پژوهشگر و مدرس دوخت‌های سنتی؛

لباس ایرانی عفیف‌ترین و زیباترین لباس است

وی مدت 27 سال یعنی بیشتر اوقات عمر خود را صرف تحقیق و پژوهش درباره لباس و سوزن دوزیهای سنتی ایران نموده و با تلفیق روشهای مختلف سنتی و مدرن توانسته است الگوهای جدیدی ارایه دهد که با فرهنگ ایرانی و اسلامی سازگار باشد.
وی بتازگی به عضویت انجمن هنرهای تجسمی درآمده و در حال حاضر یکی از اعضای فعال و تأثیرگذار این انجمن محسوب می‌شود.
همچنین در نهمین نمایشگاه «قرآن و عترت» که اخیراً در نمایشگاه بین‌المللی برگزار شد، شرکت کرده و کتیبه دوزی روی قرآن کریم را به معرض نمایش گذاشته است.
به این بهانه گفت وگویی با این بانوی هنرمند انجام داده‌ایم که از نظر شما می‌گذرد:
* سوزن دوزی چیست؟ شما برای احیا و رواج این هنر تاکنون چه کارهایی انجام داده‌اید؟
** سوزن دوزی سنتی، هنری است که برای تزیین پارچه و لباس به کار می‌رود و پوششهای مختلف را هویت می بخشد. این هنر در هر منطقه از کشور متناسب با اعتقادات و آداب و رسوم آن منطقه متفاوت است و همین تفاوت پوشش یک منطقه را نسبت به منطقه دیگر متمایز می‌کند.
به طور کلی صنایع دستی علاوه بر ایجاد اشتغال برای بانوان، می‌تواند بازار صادرات بسیار خوبی نیز داشته باشد، به همین دلیل من سالها درباره تاریخ لباس و سوزن دوزی‌های سنتی تحقیق کردم و سفرهای زیادی در سراسر ایران و سایر کشورهای اسلامی انجام دادم که حاصل این تلاشها علاوه بر احیا و بازسازی دوختهای سنتی، تغییر و تحولاتی بود که در زمینه پوشش بانوان ایجاد کردم، از جمله ارایه پوششهای ایرانی اسلامی مانند مانتوهای سنتی و چادرهای عفاف مثل چادر دانشجویی و چادر احرام که می‌تواند برای هر قشری از جامعه مفید و قابل استفاده باشد.
در حال حاضر هم مشغول بازسازی تاریخ لباس ایران هستم، به این دلیل که ما اگر برای طراحی لباسهایمان منابع داخلی داشته باشیم، می توانیم لباسهای مختلفی را برای مردم طراحی کنیم که متعلق به کشور خودمان باشد و به مدلهای خارجی نیاز پیدا نمی‌کنیم.
* برای ارایه کارهایتان تاکنون چند نمایشگاه برگزار کرده‌اید؟
** من تاکنون بیش از 18 نمایشگاه به منظور اشاعه فرهنگ و پوشش اسلامی و احیای سوزن دوزی ایرانی برگزار کرده‌ام که به دریافت تقدیرنامه مفتخر شده‌ام.
یک نوبت هم به عنوان کارآفرین نمونه کشوری انتخاب شدم و درضمن مدرک طراحی لباس را نیز از اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی دریافت کرده‌ام.
همچنین نخستین نمایشگاه یاس نبوی را در سالروز میلاد حضرت زهرا(س) در مجتمع فرهنگی هنری امام رضا(ع) برگزار کردم و پس از آن پنج نمایشگاه دیگر با عنوان نقشهای ماندگار در این مجتمع برگزار کردم که در آن انواع پوشاک و لباسهای سنتی و سوزن‌دوزی‌های مختلف را به معرض نمایش گذاشتم و تاکنون 9 بار هم در نمایشگاه «قرآن و عترت» شرکت کردم که در نهمین نمایشگاه، برخی از هنرهایی که از بین رفته بود، مانند کتیبه دوزی روی قرآن کریم را به نمایش گذاشتم.
نکته مهم اینکه من در هر نمایشگاه یکی دو نمونه لباس جدید را به مردم معرفی می‌کنم و در آخرین نمایشگاه هم علاوه بر معرفی دو طرح جدید، چند نمونه سوزن دوزی با عنوان ممقان دوزی، ابریشم دوزی و پته دوزی به علاوه لباس خانمهای آذربایجانی و لباس خانمهای کرمانی را به معرض نمایش قرار دادم.
* چند نمونه از دوختهای سنتی استان خراسان را نام ببرید.
** در استان خراسان تنوع دوخت به دلیل وسعت استان زیاد است. معروفترین آنها به خاطر بالا بودن صنعت نوغان ابریشم، «زنجیره دوزی» یا همان ابریشم دوزی خراسان است که من آن را بازسازی و احیا کردم و مورد آموزش قرار دادم و دیگر «خامه دوزی»، «سیاه دوزی»، «زغره دوزی» و «حاشیه دوزی» با طلا و جواهر است که از بین رفته و من آنها را احیا و حتی تولید کرده‌ام.
در مشهد «ابریشم دوزی» بالاترین و زیباترین دوختهای خراسان بوده و شاید اکنون هم وجود داشته باشد.
* شما چگونه به این هنر روی آوردید و از چه سالی فعالیت خود را در استان خراسان آغاز کردید؟
** من از دوران جوانی به خیاطی و دوخت و دوز علاقه داشتم، به گونه‌ای که در حین تحصیل، خیاطی و گلدوزی و انواع رودوزی‌ها را نزد استادان فن از جمله استاد ناهید امیری آموزش دیدم و سپس شروع کردم به مطالعه و تحقیق و ضمن سفرهایی که به شهرها و مناطق مختلف ایران داشتم، متوجه شدم که بسیاری از دوختهای سنتی یا منسوخ شده و یا در حال از بین رفتن است و این بود که تصمیم به بازسازی آنها گرفتم و تا حدودی هم موفق شدم که بسیاری از آنها را احیا و تولید کنم و اما درباره فعالیتم در استان خراسان من در سال 1370 به استخدام آموزش و پرورش مشهد درآمدم و در دبیرستان اندیشه تدریس می‌کردم، از همان ایام نیز با سازمان آموزش فنی حرفه‌ای ارتباط داشتم، ولی به دلیل اینکه بدون اجازه و هماهنگی با من نمونه کارهای مرا چاپ کردند، ارتباطم را با این سازمان قطع کردم و با معرفی خانم امیری به خانه‌های فرهنگ راه یافتم و چون هنرجویان خانه‌های فرهنگ بیشتر از قشر ضعیف جامعه بودند و می‌خواستند هنری بیاموزند که درآمدزایی داشته باشد، من سوزن دوزی‌های سنتی را به آنان آموزش می‌دادم.
در ضمن سالهاست در مجتمع فرهنگی هنری امام رضا(ع) مسؤولیت پژوهش و آموزش طراحی لباس اسلامی را به عهده دارم و انواع رودوزی‌ها و دوختهای سنتی را به بانوان علاقه‌مند آموزش می‌دهم.
* مختصری هم از کاستی‌ها و مشکلات کارتان بگویید، در این مورد چه انتظاری از مسؤولان دارید؟
** مشکلات زیاد است، متأسفانه ما داریم بازار پوشاکمان را از دست می دهیم. بازارهای ما مبدل شده به بازار فروش اجناس خارجی مثل چین و ترکیه. فروشندگان کشورهای دیگر از طریق تبلیغات و بازاریابی و به هر شکل ممکن جای پایشان را در کشور ما باز کرده‌اند، ولی فروشندگان ما به خاطر نبود حمایت از سوی مسؤولان، در حال ورشکست شدن هستند و اگر اوضاع همین گونه ادامه پیدا کند، ما تولیدات پوشاکمان را از دست می‌دهیم و از نظر فرهنگ و حجاب بیش از پیش ضربه می‌خوریم.
متأسفانه در حال حاضر در بسیاری از خانواده‌ها بدپوشی و بدحجابی رواج پیدا کرده است و به اعتقاد من، اگر مسؤولان کمی بیشتر از هنرمندان حمایت کنند و یک مقدار بودجه و فضای مناسب در اختیار ما قرار دهند، شاید بتوانیم با این نوع تهاجم فرهنگی مقابله کنیم.
* و سخن آخر؟
** تصمیم دارم مدلهای تاریخ لباس ایران را حداقل سالی دو بار به معرض نمایش بگذارم، چون هدف من از برگزاری این قبیل نمایشگاه‌ها این است که به مردم نشان دهیم، لباس ایرانی عفیف‌ترین و زیباترین لباس است، ضمن اینکه طراحان ما را ترغیب می‌کند از روی آنها مدلهای متنوعی را انتخاب و بازسازی کنند و برای پوشش بانوان به کار ببرند..

رمز عبورتان را فراموش کرده‌اید؟

کلمه عبور خود را فراموش کرده‌اید؟ لطفا شماره موبایل یا آدرس ایمیل خودتان را وارد کنید. شما به زودی یک ایمیل یا اس ام اس برای ایجاد کلمه عبور جدید، دریافت خواهید کرد.

بازگشت به بخش ورود

کد دریافتی را وارد نمایید.

بازگشت به بخش ورود

تغییر کلمه عبور

تغییر کلمه عبور

حساب کاربری من

سفارشات